Koronne gatunki liryki romantycznej. W pierwszym, przedlistopadowym okresie poezji dominuje ballada, jeszcze jeden przejaw synkretyzmu romantycznego, przykład raczej utworu stojącego na pograniczu epiki lub dramatu i liryki, a nie tzw. czystej wypowiedzi lirycznej. Twórczość ta, otwarta manifestacyjnie wileńskim zbiorem Ballad i romansów Mickiewicza i niejednolita ani w gatunkowych konkretyzacjach swej struktury, ani w stopniu uświadomienia autorów w istotnych dążeniach romantyzmu, rychło opanowała zarówno ambicje poetów, jak i oczekiwania czytelników. Mnożyć się poczęły zjawiska balladomanii, która po powstaniu listopadowym przechodzi stopniowo coraz dalej na peryferia literackie, nie wygasając wszakże wcale aż do końca tego okresu i nie tracąc również daru odradzania się w każdym z następnych etapów swego rozwoju, już poza granicami romantyzmu.