W systemie Trentowskiego filozofia historii nie zajmowała miejsca centralnego, mimo to jednak rozwijał ją on w sposób spekulatywny, widział w niej „mądrość" i nie wahał się spekulatywnie określać przyszłości, a więc był bliski „historiozofii" w zaproponowanym przez Cieszkowskiego sensie tego terminu. Istotą procesu dziejowego było dlań „rozwikływanie" boskich atrybutów człowieka, wznoszenie ludzkości do „bożoczłowieczeństwa". W kulminacyjnej epoce dziejów, nazywanej epoką Królestwa Bożego, ludzie mieli stać się maksymalnie samodzielni i twórczy, a więc najbardziej podobni do Boga i jednocześnie najbardziej uniezależnieni od Boskiej kurateli. W odróżnieniu od Cieszkowskiego i Wrońskiego Trentowski nie przewidywał jednak końca historii, nie ujmował przyszłej epoki „bożoczłowieczeństwa" w perspektywie millenarystyczno-eschatologicznej: po osiągnięciu kulminacyjnego stadium postępu nastąpić miała era cofania się aż do zupełnego obumarcia ludzkości na ziemi, a następnie — „jeżeli ziemia jeszcze silna" — do ponownego jej odrodzenia. W ten sposób dialektyczno-progresywistyczny i finalistyczny schemat rozwoju dziejów zastąpiony został schematem cyklicznym.
czwartek, 19 listopada 2009
obumarcia epoka kulminacyjnego ...
— Slowacki jest ...
Następnie Słowacki analizuje utwór Horacego, traktując alegorie z jednej strony jako samodzielny element utworu poetyckiego, z drugiej zaś — jako na swój sposób przezroczysty wobec zawartych w nim idei. Alegoria jest zarazem specyficzną zasadą konstrukcyjną poezji, jak też jednym z głównych składników zdobnictwa.
z Zwlaszcza horyzoncie ...
z rzeczywistością, nie musi być eo ipso prawdziwe. Zwłaszcza od momentu, gdy na horyzoncie
Encyklopedia niestety konca ...
Hasło w Encyklopedii z końca wieku ujmuje alegorię w innej perspektywie (niestety Encyklopedia ta nie została zakończona, brak w niej artykułu o symbolu). Ma ono dwu autorów:
Natura, do w ...
„pisanej" (szczególnie w powieściach) w stosunku do rzeczywistości obiektywnej. Natura,
Kolejna stacja Z w ...
Pod pewnym względem właściwa XIX w. refleksja na omawiany temat w tradycji tej była głęboko osadzona, pod tym mianowicie, że koncentrowała uwagę w stopniu dużo większym na alegorii niż na symbolu. Swiadczą o tym także hasła w encyklopediach, omawiające obydwie te kategorie. Z reguły symbol ujmuje się bardzo ogólnie. Przykładem hasło z Encyklopedii powszechnej Orgelbranda, w której symbol definiowany jest, jak następuje (1884, t. XI):