Bedsie, stupy Bombaju ...

Wyprawa Aleksandra Wielkiego na I. (327-326 p.n.e.) nie przyniosła wprawdzie militarnych sukcesów, jednak wpływ jej zaznaczył się w dziedzinie kultury. Czandragupta, założyciel dynastii Maur-jów, rozbudowując w końcu IV w. p.n.e. stolicę Pataliputrę, posiłkował się zapewne gr. i perskimi rzemieślnikami-artystami. Miasto i rezydencja uległy zniszczeniu i tylko fragmenty kolumn wskazują na wpływy sztuki achemenidzkiej. W III w. p.n.e. wnuk Czandragupty, Aśioka, protektor buddyzmu, położył podwaliny pod przyszły rozwój sztuki ind. Ufundował on liczne -> stupy, które w większości (np. w Sańczi) zostały później rozbudowane i ozdobione. Misyjne wyprawy buddystów na Cejlon, do Kaszmiru, Nepalu, Birmy i in. krajów wywarły wpływ na formy tamtejszej sztuki sakralnej. Z tych czasów pochodzą najstarsze zabudowania klasztorne ( - wihara), wykute w skałach Barabar i Nagardżuni (k. Radżgiru), naśladujące formy budownictwa drewnianego. Szczególnym rodzajem obiektów były tzw. kolumny * Aśioki, których głowice wieńczyły figury zwierząt o charakterystycznym, lśniącym polerunku (Rampurwa, Sarnath, Laurija-Nandangarh i in.). Z czasów dynastii Maurjów mogą też pochodzić wolno stojące rzeźby - jakszów i jakszi. Kontynuowana po upadku Maurjów działalność artyst. przyniosła m.in. tak wybitne dzieło, jak stupa w Bharhut (II w. p.n.e.). Słynny zespół buddyjskich budowli sakralnych (stupy, wolno stojące • czajtje i in.) w Sańczi został rozbudowany za Siungów i Siata-wahanów (II—I w. p.n.e.); dekoracje rzeźbiarskie kamiennych bram (torana) Wielkiej Stupy stanowią jedno z najwyższych osiągnięć staroż. sztuki ind. Z późniejszego okresu pochodziły stupy z pd.--wsch. części I. w Dżaggajapeta, Nagardżunikonda i najokazalsza z nich w Amarawati (ok. II-III w.). Rozpoczęte w III w. p.n.e. specyficzne budownictwo świątyń skalnych rozprzestrzeniło się później gł. w dwu regionach górskich: Ghatów Zach. i Wsch. We wczesnej fazie (do II w.) powstała większość najokazalszych zespołów i wykształciły się 2 podstawowe typy: pomieszczenie klasztorne — wihara i świątynia — czajtja. Największe ich zespoły znajdują się w Naszik (150 pieczar) i Kanheri (109 pieczar) w pobliżu Bombaju; ogółem na terenie I. jest ich ponad 2 tys. Do wcześniejszych przykładów należą czajfje w Bhadży, Karli, Bedsie, Kondane i Dżunnarze; rolę ołtarzy spełnia w nich kamienna stupa, nie występują jednak figuralne wyobrażenia Buddy. Do tejże fazy należą najwcześniejsze z grot Adżanty (czajtje nr 9 i 10), w których znajdują się fragmenty malowideł z czasów Siata-wahanów. Zespół dżinijskich wihar skalnych w Khandagiri-Udajagiri k. Bhuwaneszwaru odznacza się nietypowymi rozwiązaniami (ok. II w. p.n.e. — II w.). Pn.-wsch. tereny dzisiejszego Afganistanu i Pakistanu podlegały odmiennym proce-