z Swietym do ...

Nie inaczej postępował Słowacki w poemacie Lambro czy w Kordianie. Konflikt między carem Mikołajem i księciem Konstantym na tle rzekomego zamachu Kordiana jest fikcją, ujawniającą zbrodnie obu braci, ale całokształt charakterystyki Konstantego i jego stosunku do Polski jest wyrazem tego, co o tej kontrowersyjnej postaci wówczas myślano. Natomiast w Mazepie antypatyczny Jan Kazimierz padł ofiarą zasadniczej niechęci do króla, jaką żywili marzyciele o politycznej wolności do zrzeszonych w Swiętym Przymierzu europejskich monarchów. Beniowski jako bohater niedokończonego dramatu, a później poematu Słowackiego jest mieszaniną elementów historycznych i fikcji literackiej z ogromną przewagą tej ostatniej. Podobnie rzecz się ma z ideowymi antagonistami w Samuelu Zborowskim i z postaciami historycznymi występującymi w niedrukowanych rapsodach Króla-Ducha.