Wiaze 1896 nie ...

W 1. 80-tych fantastyka — znów przede wszystkim jako cudowność — wkracza z powrotem szerzej do polskiej literatury, tym razem dziecięcej. Wiąże się to z ujawnianym niekiedy przez pozytywistycznych pedagogów przekonaniem, że baśń, która istniała w dzieciństwie ludzkości, może pojawić się także w dzieciństwie każdego człowieka, spełniając funkcje dydaktyczne. Pojawia się też baśń w twórczości adresowanej do dzieci młodszych (najbardziej popularny był Gucio zaczarowany Kl 884) Z. Urbanowskiej, shiżąc przede wszystkim przekazywaniu wiedzy przyrodniczej oraz udzielaniu pouczeń moralnych (taką, też jest funkcja cudowności we wspomnianym Guciu, który ogląda świat z perspektywy muchyetc.). Oparta na fantastyce baśniowej pochodzenia ludowego późniejsza powieść Konopnickiej O krasnoludkach i sierotce Marysi (1896) nie operowała już tak prymitywną dydaktyką, cudowność fantastyczna stała się tu do pewnego stopnia celem samym w sobie, aczkolwiek utwór również zawierał przesłania narodowe i społeczne (zwłaszcza aprobatę pracy dla dobra narodu).