wysoki zoroastryjska ...

weszła w krąg sztuki -» partyjskiej. Sasanidzi, których państwo w okresie największej potęgi obejmowało Mezopotamię, część Zakaukazia, Azję Środk., a przez krótki okres Syrię, Palestynę, Azję Mniejszą i Egipt, stworzyli sztukę dworską odznaczającą się bardzo wysokim poziomem artyst. W powstawaniu tej sztuki uczestniczyły różne ludy, nic też dziwnego, że łączy ona w sobie elementy dawnej sztuki Iranu, z elementami innych kultur. W okresie Sasanidów bardzo rozwinęła się architektura miejska; miasta budowano najczęściej na planie koła (Firuzabad) lub prostokąta (Biszapur) i otaczano murami z basztami. Budowle wznoszono z kamienia, cegły palonej i suszonej. Znana była konstrukcja sklepienia o elipsoidalnym profilu oraz kopuły na trompach. Pałace odznaczały się monumentalnością i symetrią układu. W części oficjalnej znajdował się wielki ' iwan przesklepiony kolebką, pełniący funkcje paradnej sali audiencyjnej, za którym lokowano salę zwieńczoną kopułą. Wnętrza pałaców były na ogół zdobione rzeźbionymi stiuka-mi ze stylizowanym roślinnym ornamentem (motywy granatu i winorośli), malowidłami ściennymi, niekiedy mozaikami o tematyce figuralnej (Biszapur). W skład zespołów pałacowych wchodziły ogrody z pawilonami i sadzawkami. Najbardziej rozpowszechnionym typem budowli kultowej była świątynia zoroastryjska z kwadratową salą zwieńczoną kopułą i 4 wejściami łukowymi. Wznoszono też wolno stojące ołtarze ognia. Do osiągnięć budowlanych Sasanidów należy także zaliczyć mosty, drogi, tamy i groble. W rzezDie dominowała technika reliefu. Wyróżniają się zwłaszcza reliefy naskalne (Naksz-e Rostam, Biszapur), niekiedy zbliżające się do rzeźby pełnej, odznaczające się osiową kompozycją i wieloplanowym ujęciem scen grupowych. Sceny komponowano w poziomych pasach, stosując zasady hieratyzmu i izokefalizmu. W układzie draperii szat widoczne są wpływy gr. Tematem przedstawień są sceny symbolicznego przekazania władzy królowi, triumfy oraz walki. W końcu okresu Sasanidów (VI w. n.e.) pojawiły się także reliefy ze scenami polowań i doskonale oddanymi przedstawieniami zwierząt (w grocie Tak-e Bustan). Rzeźbę pełną reprezentują dziś nieliczne zabytki (posąg Szapura I z groty w pobliżu Biszapuru, brązowe popiersia z Mazandaranu). Zachowały się też reliefy stiukowe, fragmenty malowideł ściennych, dekoracji mozaikowych (m.in. z przedstawieniami portretowymi). Ze źródeł pisanych wiadomo o rozkwicie miniaturowego malarstwa książkowego. Niezwykle wysoki poziom osiągnęło rzemiosło artyst. Wyróżniają się zwłaszcza wyroby z metalu — srebrne patery, półmiski, kubki ozdobione przedstawieniami królewskich polowań, bankietów, zwierząt mit. oraz brązowe naczynia w kształcie zwierząt. Znane są też wspaniałe wyroby ze szkła (czasze, kubki, flakony), gliptyka (gemmy, pieczęcie,