Krytyka literacka XIX w. przyniosła na gruncie polskiego piśmiennictwa wiele wybitnych osiągnięć związanych z działalnością krytyczną samych pisarzy. Do najciekawszych świadectw refleksji krytycznoliterackiej podejmowanej przez twórców należały artykuły Mickiewicza publikowane w emigracyjnym „Pielgrzymie Polskim" oraz jego wykłady paryskie poświęcone współczesnej literaturze polskiej i europejskiej, polemiczne wystąpienia Słowackiego ogłaszane w piśmie „Młoda Polska", poświęcony temuż poecie cykl wykładów C. Norwida, w epoce pozytywizmu zaś — wypowiedzi czołowych pisarzy: Orzeszkowej, Prusa, Sienkiewicza, a także innych, pomniejszych twórców, składające się na oddzielny nurt krytyki autorskiej.